Kontrole szamb są obecnie przeprowadzane przez gminy. Urzędnicy dokładnie analizują umowy oraz rachunki.

Aktualnie przeprowadzane są kontrole w domach korzystających z zbiorników bezodpływowych, takich jak szamba, oraz własnych oczyszczalni ścieków. Urzędnicy gminni lub strażnicy miejscy weryfikują, czy mieszkańcy dbają o regularne opróżnianie szamb zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz czy posiadają umowy z firmami specjalizującymi się w asenizacji. Niedopełnienie tych obowiązków może skutkować nałożeniem wysokich kar.

Podstawa prawna

Od sierpnia 2022 roku, w związku z nowelizacją ustawy z 7 lipca 2022 dotyczącą zmian w Prawie wodnym oraz pewnych innych aktach prawnych, osoby posiadające szamba i przydomowe oczyszczalnie ścieków muszą posiadać umowę z firmą asenizacyjną dotyczącą odbioru nieczystości ciekłych. Dodatkowo, właściciele nieruchomości korzystający z szamb mają obowiązek przechowywania potwierdzeń opłat za usługi wywozu nieczystości.

Z najnowszych statystyk wynika, że zmiany te dotyczą około 0,5 mln mieszkańców naszego kraju. Tyle właśnie gospodarstw domowych nie jest podłączonych do miejskiej kanalizacji.

Musisz posiadać dowód usługi wypompowania szamba

Korzystając z usług firm asenizacyjnych, konieczne jest posiadanie odpowiedniej dokumentacji. Dotyczy to zarówno umowy z firmą, jak i rachunku za wykonaną usługę. W sytuacji kontroli w miejscu zamieszkania lub wezwania do urzędu, wymagane jest przedstawienie tych dokumentów.

Faktury za usługę powinny świadczyć o regularności wywozu nieczystości, zgodnie z warunkami umowy oraz zasadami określonymi w regulaminie czystości i porządku danej gminy. Właściciele nieruchomości z przydomowymi oczyszczalniami ścieków muszą posiadać umowę na wywóz osadów oraz dowody opłacenia tej usługi.

Jeśli chodzi o przydomowe oczyszczalnie ścieków, istnieje obowiązek regularnego usuwania osadów zgodnie z instrukcją obsługi oczyszczalni. Proces ten musi być odpowiednio udokumentowany, co oznacza konieczność zawarcia umowy na wywóz osadów i posiadania potwierdzeń opłat za tę usługę. Jak podkreśla Ekodoradca ze Zbrosławic, nie można zapominać o tych obowiązkach.

Wywóz szamba tylko z firmą posiadającą stosowne licencje

Opróżnianie szamba przez firmę nieposiadającą odpowiednich uprawnieni może prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji, w tym:

1. Zanieczyszczenie środowiska: Nieprawidłowe usuwanie i utylizacja nieczystości może prowadzić do zanieczyszczenia gleby, wód gruntowych i powierzchniowych, co z kolei może wpłynąć na zdrowie ludzi i ekosystem.
2. Ryzyko dla zdrowia publicznego: Niewłaściwe postępowanie z nieczystościami może prowadzić do rozprzestrzeniania się chorób i patogenów.
3. Kary finansowe: Właściciel nieruchomości, który zlecił usługę firmie bez odpowiednich uprawnień, może zostać ukarany grzywną za nieprzestrzeganie przepisów.
4. Koszty dodatkowe: W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, właściciel może ponieść dodatkowe koszty związane z prawidłowym opróżnieniem i oczyszczeniem szamba oraz naprawą ewentualnych szkód.
5. Utrata zaufania społecznego: Korzystanie z usług nielegalnych firm może prowadzić do utraty zaufania sąsiadów i społeczności lokalnej.
6. Problemy prawne: Oprócz kar finansowych, zleceniodawca może napotkać problemy prawne związane z nieprzestrzeganiem lokalnych i krajowych przepisów dotyczących gospodarowania odpadami.
7. Uszkodzenie systemu kanalizacyjnego: Nieprawidłowe opróżnianie szamba może prowadzić do uszkodzeń systemu kanalizacyjnego, jeśli nieczystości zostaną nieprawidłowo usunięte lub zutylizowane.
8. Zagrożenie dla fauny i flory: Zanieczyszczenia mogą wpłynąć na lokalne ekosystemy, zabijając rośliny i zwierzęta oraz zakłócając naturalne procesy ekologiczne.

W związku z powyższym, zawsze warto upewnić się, że firma, której zlecamy opróżnienie szamba, posiada odpowiednie uprawnienia i certyfikaty.

Kary dla właścicieli: za co i ile?

Nieposiadanie dokumentów świadczących o prawidłowym wywozie nieczystości przez firmę z odpowiednimi uprawnieniami może skutkować nałożeniem grzywny na właściciela nieruchomości. Dodatkowo, w sytuacji braku takiej dokumentacji, gmina może zlecić opróżnienie zbiornika, a koszty tej usługi obciążą właściciela.

Choć prawo pozwala na zawarcie umów z wieloma firmami asenizacyjnymi, kluczowe jest, aby każda z nich posiadała aktualne zezwolenie na działalność na terenie danej gminy.

Gmina ma prawo sprawdzić, czy konstrukcja szamba jest zgodna z obowiązującymi przepisami, zwłaszcza pod kątem lokalizacji i odległości od innych budynków oraz czy jest ono szczelne. Stwierdzenie nieprawidłowości może prowadzić nie tylko do nałożenia kary, ale również do obowiązku natychmiastowego usunięcia stwierdzonych uchybień.

Przeszkadzanie lub uniemożliwianie pracownikom gminy weryfikacji obecności zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni, a także braku umowy na usługę wywozu, również podlega karze.

Maksymalna wysokość grzywny dla właściciela może wynieść aż 5000 zł.

Gmina ma obowiązek kontroli!

Gminy mają czas do 2024 roku na przeprowadzenie kontroli szamb. Zmiany w Prawie wodnym i kilku innych aktach prawnych wprowadziły dla gmin nowe zobowiązania. Dotyczą one prowadzenia szczegółowej ewidencji oraz kontroli nieruchomości z szambami, przydomowymi oczyszczalniami ścieków oraz miejscami zrzutu ścieków.

Do końca sierpnia 2024 roku wszystkie gminy muszą przeprowadzić kontrole nieruchomości, które nie są podłączone do sieci kanalizacyjnej. Następne weryfikacje planowane są aż do 2026 roku.

Pierwsze sprawozdania z tych działań, obejmujące okres od stycznia 2023 roku, gminy będą zobowiązane dostarczyć do wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska w 2024 roku.

Zmiany w prawie w zakresie nieczystości płynnych

Konieczność zmian w Prawie wodnym wynikła z uwag Komisji Europejskiej, która w maju 2020 zwróciła uwagę, że Polska nie zaimplementowała poprawnie tzw. dyrektywy dotyczącej ścieków. Jeżeli Polska nie dostosuje się do wymogów dyrektywy, grożą nam surowe sankcje finansowe ze strony Trybunału Sprawiedliwości UE. Ale to nie tylko Komisja Europejska ma obiekcje dotyczące sposobu postępowania z nieczystościami ciekłymi w Polsce. Kontrole przeprowadzone przez Najwyższą Izbę Kontroli również wykazały nieprawidłowości.

Z raportu NIK wynika, że w latach 2019-2021 żadna z badanych 28 gmin nie posiadała dokładnej ewidencji dotyczącej zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków. Brakowało informacji o umowach zawieranych przez właścicieli nieruchomości dotyczących wywozu nieczystości oraz rzeczywistej regularności tych usług.

Z danych Agencji Wspierania Ochrony Środowiska (AWOŚ) wynika, że rocznie w Polsce aż 250 mln m³ ścieków trafia do środowiska w sposób niekontrolowany. Dla lepszego zobrazowania, to ilość wody w 75 tysiącach basenów olimpijskich.

Podsumowanie

Aktualnie gminy przeprowadzają kontrole w nieruchomościach korzystających z zbiorników bezodpływowych, takich jak szamba, oraz przydomowych oczyszczalni ścieków. Urzędnicy oraz strażnicy miejscy sprawdzają, czy mieszkańcy regularnie opróżniają szamba zgodnie z przepisami oraz czy mają zawarte umowy z firmami asenizacyjnymi. Niedopełnienie tych obowiązków grozi wysokimi karami. Od sierpnia 2022, w związku z nowelizacją Prawa wodnego, właściciele nieruchomości z szambami i oczyszczalniami muszą posiadać umowy na odbiór nieczystości oraz przechowywać dowody opłat za te usługi. Zmiany te wprowadzono po uwagach Komisji Europejskiej oraz kontroli Najwyższej Izby Kontroli, która wykazała braki w ewidencji gmin. Co roku w Polsce do środowiska trafia niekontrolowanie 250 mln m³ ścieków, co odpowiada ilości wody w 75 tysiącach basenów olimpijskich.